Hoe stel je een spin distributeur in?

Een spin distributeur is een handgereedschap zonder stroom of scherm: een ronde schijf met schuine vleugels aan de onderkant, die je op je portafilter legt en een paar keer ronddraait om de gemalen koffie egaal te verdelen. Instellen betekent eigenlijk één ding: de diepte. Die stel je zo in dat de vleugels net in de bovenste millimeters van het koffiebed komen. Je draait daarvoor de bovenkant ten opzichte van de onderkant tot de koffie na een paar slagen glad en vlak is, zonder dat de distributeur de koffie al samenperst. Verander je de dosis of het filtermandje, dan stel je opnieuw in.

Terwijl je verder leest, neem ook een moment om deze aanvullende stukken te bekijken, die we speciaal voor je hebben geselecteerd. Deze stukken bieden extra verdieping en kunnen je nieuwe inzichten geven.

Wat heb je nodig voordat je een spin distributeur instelt?

Er valt niets te installeren of aan te sluiten. Wel moet de distributeur bij je portafilter passen:

1. De juiste diameter. Meet de binnenkant van je filtermandje of kijk in de handleiding van je machine. De meest voorkomende maten zijn 58 mm (de meeste semiprofessionele machines, zoals E61-machines), 54 mm (veel Sage-machines) en 51 mm (veel instapmachines van onder meer De'Longhi). Een distributeur van 58,5 mm is bedoeld voor precisiemandjes met een iets grotere binnenmaat.
2. Een vaste dosis. Weeg je koffie af, bijvoorbeeld 18 gram voor een dubbele espresso. De juiste diepte hangt af van hoe hoog het koffiebed in het mandje staat, dus bij een wisselende dosis klopt de instelling nooit.
3. Een vlakke ondergrond. Zet de portafilter in een tamping-standaard of op een tampingmat, zodat hij recht staat terwijl je draait.

Hoe stel je de diepte van een spin distributeur in?

De meeste spin distributeurs bestaan uit twee delen met een schroefdraad ertussen: een bovenstuk dat op de rand van de portafilter rust, en een onderstuk met de vleugels. Door ze ten opzichte van elkaar te draaien, komen de vleugels dieper of minder diep in het mandje te zitten. Zo stel je hem in:

1. Draai de distributeur eerst op de ondiepste stand.
2. Maal je vaste dosis in de portafilter en tik de portafilter een keer zacht op je hand of op de mat, zodat de koffie zakt.
3. Leg de distributeur op de portafilter en draai hem drie tot vijf keer rond. Raken de vleugels de koffie nauwelijks, til hem dan op en zet hem een stukje dieper.
4. Herhaal dit tot de vleugels de koffie meenemen en er een glad, vlak oppervlak overblijft.
5. Voel je veel weerstand, of zie je een glanzend, aangedrukt oppervlak, dan staat hij te diep. Draai hem dan weer iets terug.
6. Zet de stand vast met de borgring of de stelschroef, als je distributeur die heeft.

Heb je de koffie bij een testronde niet samengeperst, dan kun je hem gewoon tampen en zetten. Is hij te hard aangedrukt, gooi hem dan weg en begin met een verse dosis.

Hoe controleer je of je spin distributeur goed staat?

Dat zie je aan de koffie in het mandje en aan de espresso die eruit komt:

1. Het oppervlak. Na het draaien is de koffie overal even hoog, zonder kuil in het midden of opgehoopte koffie langs de rand.
2. Het tampen. Je tamper zakt recht naar beneden en blijft niet aan één kant hangen.
3. De doorloop. Bij een portafilter zonder uitloop (bodemloze portafilter) zie je de espresso verspreid over de hele bodem beginnen te lopen en samenkomen tot één straal. Spuit er een dun straaltje opzij of loopt één plek veel eerder, dan is er kanaalvorming: het water vindt een makkelijke weg door het koffiebed.
4. De koffiekoek. Na het zetten is de koek vlak, zonder gaatjes of natte plekken.

Blijft er kanaalvorming, ook met een goed ingestelde distributeur, dan ligt het meestal niet aan de diepte. Een spin distributeur verdeelt alleen de bovenste laag. Klontjes dieper in het mandje haal je eruit met een WDT-tool, een houder met dunne naaldjes waarmee je vóór het distribueren door de koffie roert. Controleer ook je maalgraad en dosis.

Wanneer moet je de instelling aanpassen?

Stel de diepte opnieuw in als je:

• een andere dosis gaat gebruiken, bijvoorbeeld van 18 naar 20 gram;
• een ander filtermandje gebruikt, zoals een enkel mandje of een precisiemandje;
• overstapt op andere bonen; een donkere branding neemt meer ruimte in dan een lichte, ook bij hetzelfde gewicht;
• je maalgraad flink verandert, want fijner gemalen koffie ligt compacter in het mandje.

Kleine verschuivingen in de maalgraad van dag tot dag merk je meestal niet.

Spin distributeur of WDT-tool?

Een spin distributeur maakt het oppervlak vlak en is snel en altijd hetzelfde, maar hij komt niet dieper dan de vleugels reiken. Een WDT-tool breekt klontjes door het hele koffiebed heen, maar laat een wat ruwer oppervlak achter. Veel thuisbarista's gebruiken daarom allebei: eerst roeren met de WDT-tool, dan één keer de spin distributeur, dan tampen. Er bestaan ook combinaties van distributeur en tamper in één, met aan de ene kant de vleugels en aan de andere kant een tamper.

Hoe werken de schaalverdeling en de borgring?

Veel distributeurs hebben streepjes of cijfers op de zijkant. Die geven geen millimeters koffie aan, maar zijn een geheugensteuntje: noteer bij welke stand je dosis goed uitkomt, dan zet je hem na een wissel van mandje of bonen meteen terug. Hoeveel de diepte per streepje verandert, hangt af van het merk en staat in de handleiding. Een borgring of klein stelschroefje zet de stand vast, zodat hij niet verloopt als je de distributeur ronddraait. Goedkope modellen zonder borgring verdraaien soms vanzelf; controleer de stand dan af en toe.

Waar let je op bij gebruik en onderhoud van een spin distributeur?

Een spin distributeur is eenvoudig gereedschap, maar een paar dingen helpen:

• Draai, druk niet. Laat de distributeur op de rand rusten en draai hem rond. Gebruik hem niet als tamper; daar is hij niet voor gemaakt, en een ongelijk aangedrukt bed geeft juist kanaalvorming.
• Pas op met een hete portafilter. De portafilter zit vaak net uit de machine. Pak hem bij het handvat en zet hem stevig neer voordat je gaat draaien.
• Houd de vleugels schoon. Veeg na gebruik koffieresten van de onderkant met een droge doek of een kwastje. Vette resten maken de koffie plakkerig en worden ranzig.
• Afwassen volgens de handleiding. Roestvrij staal kan meestal onder de kraan; aluminium en hout liever niet in de vaatwasser. Droog de distributeur goed af, vooral de schroefdraad.

Heb je gevonden wat je zocht? Er is altijd meer te verkennen! Neem een kijkje bij onze extra content voor meer inzichten.